Hệ thống PCCC sau nhiều năm vận hành không thể giữ nguyên hiệu quả như thời điểm mới lắp đặt. Thiết bị xuống cấp, đường ống bị ảnh hưởng, tủ báo cháy phát sinh lỗi hoặc công năng nhà xưởng thay đổi đều có thể khiến hệ thống hiện tại không còn phù hợp.
Tuy nhiên, không phải hệ thống cũ nào cũng cần tháo bỏ và làm lại toàn bộ. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp chỉ cần cải tạo, thay thế một số thiết bị hoặc bổ sung hạng mục còn thiếu. Vậy khi nào nên nâng cấp hệ thống PCCC cũ và cần bắt đầu từ đâu?
Hệ thống PCCC thường xuyên báo lỗi là dấu hiệu cần nâng cấp
Nếu tủ báo cháy liên tục xuất hiện lỗi, đầu báo thường xuyên báo giả hoặc thiết bị không truyền tín hiệu ổn định, doanh nghiệp không nên chỉ xử lý từng lỗi nhỏ kéo dài.
Một hệ thống đã phát sinh nhiều lỗi liên tiếp có thể cho thấy thiết bị hoặc hệ thống dây dẫn đã xuống cấp.
Một số dấu hiệu cần chú ý:
- Tủ trung tâm thường xuyên báo lỗi.
- Đầu báo cháy hoạt động không ổn định.
- Chuông, còi hoặc đèn báo cháy không hoạt động.
- Thiết bị thường xuyên mất kết nối.
- Nguồn điện hoặc nguồn dự phòng không ổn định.
- Phải sửa chữa nhiều lần trong thời gian ngắn.
Nếu chi phí sửa chữa liên tục tăng nhưng hệ thống vẫn không ổn định, doanh nghiệp nên đánh giá tổng thể để xác định có cần cải tạo thay vì tiếp tục sửa chữa từng bộ phận.
Thiết bị PCCC đã xuống cấp hoặc không còn phù hợp
Thiết bị PCCC có tuổi thọ và điều kiện làm việc khác nhau. Sau thời gian dài, một số thiết bị có thể bị lão hóa, hư hỏng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu vận hành.
Đối với hệ thống cũ, cần kiểm tra đặc biệt các hạng mục như:
- Tủ báo cháy.
- Đầu báo khói, đầu báo nhiệt.
- Module và thiết bị kết nối.
- Chuông, còi, đèn báo cháy.
- Máy bơm chữa cháy.
- Tủ điều khiển máy bơm.
- Van và phụ kiện.
- Đường ống chữa cháy.
- Vòi, lăng và họng nước.
- Bình chữa cháy.
Không nhất thiết phải thay toàn bộ cùng lúc. Doanh nghiệp nên đánh giá tình trạng từng hạng mục để xác định thiết bị nào có thể tiếp tục sử dụng, thiết bị nào cần sửa chữa và thiết bị nào nên thay mới.
Nhà xưởng mở rộng nhưng hệ thống PCCC vẫn giữ nguyên
Đây là trường hợp khá phổ biến tại các doanh nghiệp sản xuất.
Ban đầu nhà xưởng chỉ có một khu vực sản xuất và hệ thống PCCC được thiết kế theo mặt bằng đó. Sau vài năm, doanh nghiệp mở rộng nhà xưởng, xây thêm kho, tăng diện tích sản xuất hoặc bổ sung dây chuyền mới.
Nếu hệ thống PCCC vẫn giữ nguyên như thiết kế ban đầu, khả năng bảo vệ có thể không còn phù hợp với mặt bằng mới.
Khi mở rộng công trình, cần đánh giá lại:
- Diện tích khu vực cần bảo vệ.
- Số lượng đầu báo.
- Vị trí thiết bị chữa cháy.
- Đường ống cấp nước.
- Khả năng đáp ứng của máy bơm.
- Nguồn nước chữa cháy.
- Vị trí họng nước và thiết bị liên quan.
Mặt bằng thay đổi thì phương án PCCC cũng cần được đánh giá lại.
Công năng sử dụng của công trình đã thay đổi
Không chỉ mở rộng diện tích, việc thay đổi công năng cũng là lý do quan trọng để xem xét cải tạo hệ thống.
Ví dụ, một khu vực trước đây chỉ dùng làm kho thông thường nhưng sau đó chuyển sang lưu trữ vật liệu dễ cháy hoặc hóa chất. Khi nguy cơ cháy thay đổi, hệ thống PCCC hiện hữu có thể không còn phù hợp.
Tương tự, doanh nghiệp bổ sung khu vực bếp công nghiệp, phòng máy, kho nhiên liệu hoặc dây chuyền sử dụng nhiệt cao cũng cần đánh giá lại giải pháp PCCC.
Không nên giữ nguyên hệ thống chỉ vì “trước đây vẫn dùng bình thường”.
Máy bơm chữa cháy không còn đảm bảo khả năng vận hành
Máy bơm là một trong những hạng mục cần đặc biệt chú ý khi cải tạo hệ thống PCCC cũ.
Nếu máy bơm có các dấu hiệu như:
- Khó khởi động.
- Áp lực không ổn định.
- Lưu lượng không đạt.
- Rò rỉ.
- Rung hoặc phát tiếng động bất thường.
- Tủ điều khiển thường xuyên báo lỗi.
- Nguồn điện hoặc ắc quy không đảm bảo.
thì cần kiểm tra nguyên nhân.
Nếu máy bơm đã xuống cấp nghiêm trọng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu của hệ thống hiện tại, phương án thay thế có thể cần được xem xét.
Đặc biệt, nếu doanh nghiệp đã mở rộng nhà xưởng nhưng vẫn sử dụng cụm bơm được lựa chọn cho quy mô cũ, cần đánh giá lại khả năng đáp ứng của máy bơm.
Đường ống PCCC cũ bị rò rỉ, ăn mòn hoặc xuống cấp
Đường ống thường được lắp đặt cố định nên nhiều doanh nghiệp ít chú ý đến tình trạng của hạng mục này.
Theo thời gian, đường ống có thể bị ăn mòn, rò rỉ tại các mối nối hoặc chịu ảnh hưởng bởi môi trường nhà xưởng.
Nếu hệ thống thường xuyên mất áp hoặc xuất hiện rò nước, cần kiểm tra đường ống và các van liên quan.
Không nên chỉ xử lý từng điểm rò rỉ nếu đường ống đã xuống cấp trên diện rộng. Trong trường hợp đó, cải tạo từng đoạn hoặc thay thế tuyến ống phù hợp có thể hiệu quả hơn về lâu dài.
Hệ thống báo cháy cũ không còn khả năng mở rộng
Một vấn đề khác thường gặp là tủ trung tâm hoặc thiết bị điều khiển của hệ thống cũ không còn phù hợp khi doanh nghiệp muốn bổ sung khu vực mới.
Ví dụ, hệ thống hiện tại không còn đủ vùng hoặc điểm kết nối để lắp thêm đầu báo, nút nhấn, module và các thiết bị liên quan.
Nếu cố gắng bổ sung thiết bị vào một hệ thống đã gần đạt giới hạn, việc vận hành và bảo trì sau này có thể trở nên phức tạp.
Trong trường hợp đó, doanh nghiệp nên đánh giá khả năng nâng cấp tủ trung tâm hoặc thay thế cấu hình phù hợp hơn thay vì đấu nối chắp vá.
Chi phí sửa chữa hệ thống cũ ngày càng tăng
Đây là dấu hiệu rất thực tế để doanh nghiệp cân nhắc việc cải tạo.
Nếu một hệ thống liên tục phát sinh lỗi và phải thay từng thiết bị nhỏ, tổng chi phí sửa chữa trong vài năm có thể trở nên đáng kể.
Chưa kể thời gian xử lý sự cố cũng ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
Do đó, khi chi phí bảo trì tăng liên tục, nên thực hiện một lần đánh giá tổng thể để so sánh:
Tiếp tục sửa chữa hệ thống cũ hay cải tạo, thay thế các hạng mục chính.
Không phải lúc nào nâng cấp cũng rẻ hơn sửa chữa ngay lập tức, nhưng đây là cách giúp doanh nghiệp có cơ sở để lựa chọn phương án phù hợp về lâu dài.
Không nên nâng cấp PCCC theo kiểu thay thiết bị đơn lẻ
Một sai lầm thường gặp là thiết bị nào hỏng thì thay thiết bị đó mà không kiểm tra khả năng tương thích với hệ thống cũ.
Ví dụ, thay tủ báo cháy nhưng hệ thống dây dẫn, module hoặc đầu báo hiện hữu không tương thích. Hoặc thay máy bơm mới nhưng đường ống và các thiết bị phía sau không đáp ứng được thông số vận hành.
Vì vậy, khi cải tạo, cần xem xét toàn bộ chuỗi hoạt động của hệ thống, từ thiết bị phát hiện, tủ điều khiển đến thiết bị chữa cháy và nguồn cấp.
Mục tiêu không phải là thay càng nhiều thiết bị càng tốt mà là đảm bảo các hạng mục sau khi cải tạo có thể phối hợp ổn định.
