rong hệ thống báo cháy, đầu báo khói và đầu báo nhiệt đều có nhiệm vụ phát hiện dấu hiệu bất thường để gửi tín hiệu về tủ trung tâm. Tuy nhiên, hai thiết bị này hoạt động dựa trên những dấu hiệu khác nhau nên không thể tùy ý thay thế cho nhau. Việc lựa chọn đúng loại đầu báo phụ thuộc chủ yếu vào đặc điểm môi trường, loại nguy cơ cháy và tốc độ phát triển của đám cháy tại từng khu vực.
Đầu báo khói và đầu báo nhiệt khác nhau ở điểm nào?
Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở yếu tố mà thiết bị phát hiện.
| Tiêu chí | Đầu báo khói | Đầu báo nhiệt |
|---|---|---|
| Dấu hiệu phát hiện | Khói sinh ra khi cháy | Nhiệt độ tăng cao |
| Khả năng phát hiện cháy sớm | Thường nhanh hơn trong nhiều đám cháy có khói | Thường chậm hơn, cần nhiệt đạt ngưỡng hoặc tăng nhanh |
| Khả năng báo giả | Có thể bị ảnh hưởng bởi bụi, hơi nước, khói không do cháy | Ít bị ảnh hưởng bởi bụi, hơi nước hơn |
| Môi trường phù hợp | Văn phòng, hành lang, phòng làm việc, khu vực sạch | Bếp, nhà kho, khu vực nhiều bụi hoặc hơi |
| Khả năng sử dụng cho mọi khu vực | Không phù hợp với môi trường thường xuyên có khói/bụi | Không phù hợp nếu cần phát hiện cháy thật sớm |
Nói đơn giản, đầu báo khói chú trọng phát hiện khói, còn đầu báo nhiệt chú trọng sự thay đổi nhiệt độ. Vì vậy, lựa chọn thiết bị cần dựa vào điều kiện thực tế chứ không chỉ dựa vào giá thành.
Khi nào nên sử dụng đầu báo khói?
Đầu báo khói phù hợp với những khu vực tương đối sạch, ít bụi và không thường xuyên xuất hiện hơi nước hoặc khói trong quá trình hoạt động.
Một số vị trí thường có thể cân nhắc đầu báo khói gồm:
- Văn phòng.
- Phòng họp.
- Hành lang.
- Phòng khách sạn.
- Khu vực làm việc.
- Phòng lưu trữ hồ sơ.
- Một số khu vực công cộng trong công trình.
Ưu điểm lớn của đầu báo khói là có thể phát hiện dấu hiệu khói trước khi nhiệt độ trong phòng tăng lên quá cao. Điều này đặc biệt hữu ích với những đám cháy âm ỉ hoặc phát triển từ từ.
Tuy nhiên, nếu lắp đầu báo khói ở nơi thường xuyên có bụi, hơi nước hoặc khói phát sinh trong hoạt động bình thường, thiết bị có thể báo cháy không mong muốn.
Ví dụ, lắp đầu báo khói ngay gần khu vực nấu ăn hoặc nơi có nhiều bụi sản xuất có thể khiến hệ thống thường xuyên phát cảnh báo giả.
Khi nào nên sử dụng đầu báo nhiệt?
Đầu báo nhiệt phù hợp hơn với những khu vực mà đầu báo khói dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện môi trường.
Có thể cân nhắc sử dụng đầu báo nhiệt tại:
- Nhà bếp.
- Khu vực có nhiều bụi.
- Một số khu vực sản xuất.
- Gara hoặc khu vực có khí thải.
- Phòng máy có điều kiện môi trường đặc thù.
- Những nơi thường xuyên xuất hiện hơi nước hoặc khói trong quá trình vận hành.
Đầu báo nhiệt có ưu điểm là ít bị ảnh hưởng bởi bụi hoặc hơi nước như đầu báo khói. Vì vậy, thiết bị có thể phù hợp hơn trong những môi trường mà việc sử dụng đầu báo khói dễ phát sinh báo giả.
Tuy nhiên, hạn chế là thiết bị thường cần nhiệt độ đạt đến mức xác định hoặc nhiệt độ tăng nhanh mới kích hoạt. Vì vậy, trong một số tình huống, đầu báo nhiệt có thể phát hiện đám cháy muộn hơn đầu báo khói.
Vì sao không nên thay đầu báo khói bằng đầu báo nhiệt tùy tiện?
Một lỗi khá phổ biến là doanh nghiệp thấy đầu báo khói thường xuyên báo giả nên thay bằng đầu báo nhiệt mà không đánh giá lại hệ thống.
Cách xử lý này có thể giải quyết tình trạng báo giả nhưng lại làm giảm khả năng phát hiện cháy sớm nếu khu vực đó vốn phù hợp với đầu báo khói.
Ngược lại, nếu sử dụng đầu báo khói ở nơi có nhiều bụi, hơi nước hoặc khói phát sinh thường xuyên, hệ thống có thể liên tục cảnh báo không chính xác.
Vì vậy, khi thiết bị hoạt động bất thường, trước tiên cần xác định nguyên nhân:
Môi trường không phù hợp → vị trí lắp đặt → tình trạng thiết bị → cài đặt hệ thống → loại đầu báo.
Không nên chỉ thay thiết bị khác loại để xử lý triệu chứng.
Khu vực nào nên dùng đầu báo khói, khu vực nào nên dùng đầu báo nhiệt?
Có thể hình dung theo cách đơn giản:
Văn phòng, hành lang, phòng làm việc: thường phù hợp với đầu báo khói vì môi trường tương đối sạch và yêu cầu phát hiện cháy sớm.
Nhà bếp: nên xem xét đầu báo nhiệt hoặc giải pháp phát hiện cháy phù hợp với đặc thù bếp, thay vì lắp đầu báo khói ngay phía trên khu vực thường xuyên có hơi và khói.
Nhà xưởng: cần khảo sát cụ thể. Nếu môi trường có nhiều bụi, nhiệt hoặc hơi phát sinh trong quá trình sản xuất, đầu báo nhiệt có thể phù hợp hơn ở một số vị trí.
Kho hàng: lựa chọn phụ thuộc vào loại hàng hóa, chiều cao trần, cách bố trí kệ và đặc điểm nguy cơ cháy. Không nên áp dụng một loại đầu báo cho toàn bộ kho nếu điều kiện các khu vực khác nhau.
Phòng máy, phòng kỹ thuật: cần xem xét thiết bị, nhiệt độ vận hành và điều kiện môi trường trước khi lựa chọn.
